هود پاتولوژی چیست و چه کاربردهایی دارد؟

پاتولوژی یکی از حیاتی‌ترین بخش‌های تشخیص پزشکی است و فعالیت‌ در این محیط همیشه با مواد شیمیایی، نمونه‌های بیولوژیک و بخارات خطرناک همراه است. به همین دلیل طراحی فضای کار باید به‌گونه‌ای باشد که سلامتی کارکنان و کیفیت آزمایش‌ها تضمین شود

در پاتولوژی، تکنسین ها به طور مداوم با مواد پرخطر؛ مخصوصاً فرمالدهید(سرطان‌زا ((Class 1 – WHO)، زایلن (آسیب‌زا برای سیستم عصبی)، فنول و الکل‌ها (تحریک‌کننده‌) و بخارات پارافین داغ )آسیب‌زا برای ریه) کار می‌کنند. هود پاتولوژی جلوی تماس کارکنان با این بخارات را می‌گیرد و مانع انتشار آن‌ها در فضای آزمایشگاه می‌شود.

یکی از مهم‌ترین تجهیزات ایمنی در آزمتایشگاه پاتولوژی، هود پاتولوژی یا هود بافت‌شناسی (Histopathology Hood) است؛ دستگاهی که برای کنترل بخارات سمی، جلوگیری از آلودگی و افزایش ایمنی محیط کار ضروری است.

در این مقاله سایت پاتولوژی شاپ، تلاش میکنیم همه‌چیز درباره هود پاتولوژی — از تعریف و کاربردها تا انواع، تفاوت با هود میکروبی، نحوه انتخاب و نکات نگهداری — به صورت کامل و تخصصی بررسی می‌شود. با ما تا انتها همراه باشید.

هود پاتولوژی چیست؟

هود پاتولوژی (Pathology Hood) یک مجموعه تجهیزات شامل تهویه، فیلتراسیون و کنترل بخارات است که در محیط‌های بافت‌شناسی و آناتومیک پاتولوژی برای جمع‌آوری و فیلتر کردن بخارات مواد شیمیایی مورد استفاده در فعالیت های پاتولوژیک و مواد رفع آلودگی آزمایشگاهی است. این هود با مکش هوا از سطح کار و عبور دادن آن از فیلتر‌های HEPA، کربن فعال و سیستم خروجی استاندارد، خطر استنشاق مواد سرطان‌زا و سمی را کاهش می‌دهد.

انواع هود پاتولوژی

هود پاتولوژی متناسب با کاربردی که از آن انتظار میرود در انواع مختلفی طراحی و تولید میشوند. برخی از این انواع که شایع تر هستند شامل

هود پاتولوژی با خروجی به بیرون (Ducted)

متصل به کانال تهویه
بهترین عملکرد برای مواد بسیار سمی
مناسب بیمارستان‌ها و مراکز بزرگ

هود پاتولوژی بدون کانال (Ductless)

با فیلتر کربن فعال
نصب آسان‌تر
نیاز به تعویض دوره‌ای فیلتر
مناسب کلینیک‌ها و آزمایشگاه‌های کوچک

هودهای مخصوص Grossing

دارای سینک، دوش ایمنی، نور قوی، محل نگهداری ضدلغزش چاقو
بهترین گزینه برای بخش‌های بافت‌شناسی آناتومیک

هودهای رومیزی کوچک (Benchtop)

برای کارهای سبک یا فضاهای محدود

کاربردهای هود پاتولوژی

هود پاتولوژی در تقریباً تمام فعالیت‌های بافت‌شناسی مثل موارد زیر کاربرد دارد:

برش بافت (Grossing)
آماده‌سازی نمونه‌های رنگ‌آمیزی
مرحله Embedding
تمیزکاری و شست‌وشوی ابزارها
بازکردن نمونه‌های آلوده یا عفونی
برش‌های پست‌مورتوم کوچک (Small Autopsy Parts)

هود پاتولوژی چگونه کار می‌کند؟

مراحل اصلی عملکرد یک هود پاتولوژی عبارتند از:

مکش هوا از سطح کار

وقتی هود روشن است، هوای آلوده، بخارات و گازهای شیمیایی از سطح میز کاری به داخل هود کشیده می‌شود.

عبور از فیلترهای تخصصی

هوای مکیده شده در مسیر جریان خود در مسیر انتقال از داخل فیلترهای تخصصی عبور میکند. بر اساس نوع هود، فیلترها شامل انواع زیر هستند

HEPA Filter برای ذرات
Activated Carbon Filter برای بخارات فرمالین و زایلن
Pre-Filter برای مواد درشت

خروج یا بازگشت هوا

در این مرحله بسته به نوع هود دو حالت ممکن است اتفاق بیافتد:

در هودهای مدل Ducted که به بیرون راه دارند هوای آلوده به بیرون ساختمان هدایت می‌شود.

در هودهای مدل Ductless که یک مسیر سیرکوله بسته دارند، هوای مکیده شده پس از فیلتراسیون کامل، دوباره وارد فضای آزمایشگاه می‌شود.

مزایای کلیدی هود پاتولوژی

وقتی آزمایشگاه پاتولوژی به هود پاتولوژی مجهز است میتوان انتظار داشت مواردی مانند تضمین‌کننده

سلامت کارکنان، کیفیت نمونه ها، ایمنی محیط کاری، اعتبار آزمایشگاه و افزایش طول عمر تجهیزات تضمین‌ شود. برخی از دلایل این تضمین اعتبار عبارتند از:

کاهش مواجهه با مواد سرطان‌زا
کاهش بو و آلودگی محیط
فزایش ایمنی کارکنان
بهبود کیفیت نمونه‌های بافتی
کاهش ریسک اشتباهات ناشی از آلودگی متقاطع

استانداردهای ایمنی لازم برای هود پاتولوژی

هود پاتولوژی باید مطابق استانداردهای زیر ساخته و نصب شود:

OSHA – استاندارد ایمنی مواد شیمیایی برای کاهش مواجهه کارکنان با فرمالدهید و زایلن
NFPA – استاندارد تهویه و ایمنی آتش برای جلوگیری از جمع شدن بخارات قابل اشتعال
ASHRAE 110 – تست عملکرد هود معیار سنجش بازده مکش و نشت هوا
ISO 14644 – استاندارد اتاق تمیز در صورت استفاده در مراکز حساس
IAEA Guidelines – برای محیط‌های پاتولوژی بیمارستانی

نکات مهم در انتخاب هود پاتولوژی

نوع کاربری
نوع مواد شیمیایی مصرفی
فضای آزمایشگاه
فیلترهای باکیفیت و قابل تعویض
نور و ارگونومی
نکات نگهداری و سرویس هود پاتولوژی
تعویض منظم فیلترها
بررسی جریان هوا (Airflow Test)
تمیزکاری روزانه سطوح تماس
تست نشت (Leak Test)
ثبت سرویس‌ها در دفترچه نگهداری

اشتباهات رایج در استفاده از هود پاتولوژی

برخی از رایج ترین اشتباهاتی که اغلب به دلیل عدم آموزش صحیح تکنسین ها یا سهل انگاری آنها رخ میدهد عبارتند از:

قرار دادن وسایل اضافی داخل هود باعث اختلال در جریان هوا می‌شود.
عدم تعویض به‌موقع فیلترها موجب افت شدید کیفیت مکش هود میشود.
کارکردن با درب باز مخصوصا در هودهای Grossing یا Ductless خطرناک است.
عدم ثبت سرویس دوره‌ای یکی از بزرگ‌ترین علل خرابی و افت عملکرد هودهاست.

تفاوت هود پاتولوژی با هود میکروبی (BSL)

در اغلب مواقع هودهای پاتولوژی با هودهای میکروبی یکی محسوب میشوند اما این اشتباه است،چون این دو دستگاه تفاوت های بارزی دارند. بدیهی است که تا حد امکان نباید این دو نوع هود را بجای هم بکار گرفت. در پاتولوژی باید از هود پاتولوژی استفاده کرد. استفاده از هود میکروبی در آزمایشگاه پاتولوژی اشتباه است. جدول زیر بخشی از این تفاوت ها را نشان میدهد.

هود پاتولوژی	هود میکروبی	ویژگی
شیمیایی	بیولوژیک	نوع آلودگی
کربن + HEPA	HEPA چندمرحله‌ای	فیلتر
کم	بسیار بالا	حفاظت از نمونه
بسیار بالا	بالا	حفاظت از کاربر
معمولی	لامینار (Laminar)	جریان هوا
پاتولوژی، شیمیایی	میکروبیولوژی، ویروس‌شناسی	کاربرد

سخن پایانی

تجهیز آزمایشگاه پاتولوژی به هود پاتولوژی یک ضرورت است. تکنسین های پاتولوژی بیش از هر بخش دیگری در معرض مواد شیمیایی سمی هستند. انتخاب درست، نگهداری اصولی کالیبراسیون دوره‌ای، این دستگاه را به یک جزء حیاتی و غیرقابل‌جایگزین در بخش پاتولوژی تبدیل می‌کند. برای بدست آوردن اطلاعات مفید در مورد انواع هود پاتولوژی با کارشناسان سایت پاتولوژی شاپ تماس بگیرید.

منابع

https://www.mintzlab.com/en/fume_hoods/hoods/fume_hood_workstation_for_pathology

https://www.cleatech.com/product/ducted-fume-hood-stainless-steel